Zbiór połączonych mów - 12

7. Wielki rozdział

Mowa o niepouczonych

Oto com usłyszał –

pewnego razu Błogosławiony przebywał niedaleko miasta Sāvatthi w klasztorze Anāthapiṇḍiki w gaju Jety.

Mnisi, niepouczony, pospolity człowiek mógłby się nie przywiązywać do tego ciała złożonego z czterech głównych elementów, mógłby wyczerpać doń żądzę, mógłby być od niego wyswobodzony.

Jaka jest tego przyczyna?

Ponieważ zdaje mu się, że to ciało złożone z czterech głównych elementów zwiększa się i zmniejsza, że przybiera się je i odkłada.

Dlatego ten niepouczony, pospolity człowiek mógłby się nie przywiązywać do tego ciała złożonego z czterech głównych elementów, mógłby wyczerpać doń żądzę, mógłby być od niego wyswobodzony.

Jednak, mnisi, do tego, co zwie się »umysłem«, a także »rozumem«, a także »świadomością« – niepouczony, pospolity człowiek nie potrafi być do niego nieprzywiązanym, nie potrafi wyczerpać doń żądzy, nie potrafi być od niego wyswobodzonym.

Jaka jest tego przyczyna?

Ponieważ przez bardzo długi czas tenże niepouczony, pospolity człowiek skłaniał się ku niemu, uwielbiał go i ulegał mu, myśląc:

»To moje, tym jestem, to jest moje ‘ja’«.

Dlatego tenże niepouczony, pospolity człowiek nie potrafi być do niego nieprzywiązanym, nie potrafi wyczerpać doń żądzy, nie potrafi być od niego wyswobodzonym.

Byłoby lepiej, gdyby niepouczony, pospolity człowiek uznał za własne »ja« to ciało złożone z czterech głównych elementów, a nie swój umysł.

Jaka jest tego przyczyna?

Ponieważ można spostrzec, jak to ciało złożone z czterech głównych elementów pozostaje stabilne przez rok, przez dwa lata, przez trzy, przez cztery lata, przez pięć lat, przez dziesięć lat, przez dwadzieścia lat, przez trzydzieści lat, przez czterdzieści lat, przez pięćdziesiąt lat, przez sto lat, a nawet dłużej.

Jednak, mnisi, co do tego, co zwie się »umysłem«, a także »rozumem«, a także »świadomością« – dniami i nocami pojawia się jako coś innego, a zanika jako coś zupełnie innego.

Tak jak, mnisi, przechodząca przez dżunglę małpa, która łapie się gałęzi, puściwszy jedną, łapie się kolejnej, puszcza kolejną, łapiąc się następnej.

Dlatego, mnisi, co do tego, co zwie się »umysłem«, a także »rozumem«, a także »świadomością« – dniami i nocami pojawia się jako coś innego, i zanika jako coś zupełnie innego.

Tutaj, mnisi, pouczony człowiek, uczeń Szlachetnych, należycie i odpowiednio kieruje umysł na współzależne powstawanie:

»Gdy to istnieje, tamto jest, z powstaniem tego, tamto powstaje,

gdy to nie istnieje, tamtego nie ma, z ustaniem tego, tamto ustaje,

a mianowicie: zależne od niewiedzy – wytworzenie,

zależna od wytworzenia – świadomość, (...).

W ten sposób powstają wszystkie te pokłady cierpienia.

Wraz z całkowitym wyczerpaniem i ustaniem niewiedzy, wytworzenie ustaje,

z ustaniem wytworzenia, świadomość ustaje, (...).

W ten sposób ustają wszystkie te pokłady cierpienia«.

Dostrzegając w ten sposób, o mnisi, pouczony człowiek, uczeń Szlachetnych, nie przywiązuje się do formy materialnej ciała, nie przywiązuje się do odczuć, nie przywiązuje się do rozpoznań, nie przywiązuje się do wytworzeń umysłowych, nie przywiązuje się do świadomości.

Nieprzywiązany wyczerpuje żądzę, z wyczerpaniem żądzy zostaje wyzwolony, z wyzwoleniem ma poznanie wyzwolenia.

Pojmuje, że: »Odradzanie zostało zakończone, święte życie zostało dopełnione, to, co należało zrobić, zostało zrobione, nie będzie kolejnego stawania się«.

Pierwsza.