Kıdemli Dervişelerin Şarkıları 15.1

Kırklar Silsilesi

Isidāsī'nin Şarkısı

Dünyanın en güzide şehri idi

Adı bir çiçekten gelen Pāṭaliputta;

İki saygın dervişe vardı or'da

Kabilelerinin adı ise Sakya.

Biri Isidāsī idi, diğeri Bodhi,

Muhteşem erdemli her ikisi;

Âlimdi arınmış dervişeler,

Tefekküre dalmayı severlerdi.

Bir gün yemek dilenip yediler,

Yıkayıp temizlediler kâselerini;

Huzurla inzivaya çekilip sonra

Başlattılar oracıkta bir sohbeti:

“Ne güzelsin hanımefendi Isidāsi,

Gençliğin de sürmekte hâlâ;

Ne sıkıntı gördün acaba da,

Adadın hayatını ferâgata?”

Başbaşayken sorulunca böyle,

Hakikati öğretmekte de hünerli,

Başladı anlatmaya dervişe Isidāsi:

“Nasıl yola düştüğümü dinle Bodhi:

Büyük şehir Ujjeni'de babam

Şehrin erdemli zenginlerindendi;

Ben de onun biricik kızıydım işte,

Kıymetlisi, çok sevip gözettiği.

Taliplerim ardı ardına geldi,

Hepsi Sāketa'nın seçkin aileleri;

Babam da beni, muazzam varlıklı

Bir zengin adama gelin verdi.

Gece gündüz biat ettim ben

Kayınvalidem ile kayınpederime;

Yüz sürdüm ayaklarına, boyun eğdim,

Tıpkı bana öğretildiği üzere.

Her gördüğümde bacılarını,

Biraderlerini ve maiyetini,

Ve dahi biriciğim olan kendisini,

Telâş içinde verdim yerimi.

Yiyecek, içecek, atıştırmalık,

İstedikleri her ne olur ise;

Dolapta ne varsa hazırlar sunardım

Herkesi memnun edecek şekilde.

Gün ışıdı mı kalkıp erkenden,

Has haneye varırdım,

Temiz yıkanmış elim ayağımla,

Kocamın karşısında el bağlardım.

Tarak, toka, göz kalemi

Ve bir de ayna alıp yanıma,

Güzellik hizmetlisiymişim gibi

Kocamın süsünü de yapardım.

Ben pişirdim pilavını,

Bulaşığını ben yıkadım;

Bir annenin biricik oğluna

Baktığı gibi, kocama baktım.

Sadık, erdemli, kibirsiz bir hizmetkârdım,

Böyle gösterdim sadakatimi;

Erkenden kalkıp usanmadan hizmet ettim

Lâkin kocam büyük hata etti.

Anne-babasına şöyle dedi:

“Artık gideceğim izninizle;

Ben Isidāsī'yi çekemiyorum,

Yaşayamıyorum aynı evde.”

“Böyle konuşmayasın oğlum!

Isidāsī aklıbaşında ve becerikli,

Erkenden kalkıp usanmadan hizmet etti

Söyle, nesi var beğenilmeyesi?”

“Beni incitecek hiçbir şey yapmadı,

Lâkin onunla yaşayamıyorum işte,

Benim zâviyemden korkunç biri sadece

Yeter artık, gideceğim ben izninizle.”

Kayınvalidem ile kayınpederim

Bunu duyunca sordular ki:

“Söyle kızım ne yanlışın oldu?

Rahat ol, anlat olduğu gibi.”

“Hiçbir kusurum olmadı,

Ne zarar verdim ne aşağıladım;

Peki ne yapabilirdim ki ben

Kocam benden böyle nefret ederken?”

Baba evime geri götürdüler beni,

Çileden akılları başlarından değilken;

“Bu güzel ve uğurlu kadını kaybettik,

Oğlumuza düşkünlüğümüzden.”

Bunun üzerine babam beni

İkinci bir varlık sahibinin evine verdi;

Babama da ilk zenginin verdiğinin

Yarısı kadar başlık parası ödendi.

Onun evinde de bir ay yaşadım

Ve o da benim gitmemi istedi;

Köle gibi çalışmıştım gerçi,

Hiç hatasız ve gâyet erdemli.

Kendiyle başkalarını ehlileştiren

Gezgin bir dilenciye babam:

“Gel damadım ol benim” dedi,

“Bırak yamalı cübbeni-kâseni.”

İki hafta kadar kaldı o da,

Sonra döndü ve babama dedi:

“Dilenmeye gideceğim ben yine,

Geri ver bana cübbemi, kâsemi.”

Bunun üzerine annemle babam

Ve bütün ailem sordu kendisine:

“Burada senin için ne yapmadık biz?

Senin için daha ne yapabiliriz, söyle!”

Onlar sorunca konuştu dilenci:

“Kendime baksam yeter bana,

Ama Isidāsī'yle yaşayamam

Birlikte, aynı çatının altında.”

O salıverilip gidince ben,

Yalnızlığımla daldım düşünceye;

“İzin alıp gideceğim ben de,

Ölüme ya da yola düşmeye.”

Lâkin peşisıra babamın evine

Sadaka için geldi Üstad Jinadattā,

Erdemli ve bilge kadındı,

Hâkimdi monastik yasaya.

Onu görünce kalktım koltuğumdan

Hazırlamaya başladım istediğini;

Yerine oturunca kapandım ayağına

Sundum kendisine yemeğini.

Yiyecek, içecek, atıştırmalık ne varsa,

Dolaptakilerle onu doyurdum;

Ve sordum peşisıra ona:

“Efendim, ben yola düşmek istiyorum!”

Buna karşılık babam bana dedi ki:

“Kızım, kendi evinde öğren hakikati!

Hizmet et burada yiyecek içeceklerle

İkinci hayatında olanlara, zâhitlere!"

Kavuşturduğum ellerimle ağlayarak

Huzurunda konuştum babama:

“Gidip günahlarımdan arınacağım,

Hatalarım oldu geçmiş zamanda.”

Bunun üzerine konuştu babam:

“Sönesin diye dilerim bu durumda,

Erip de en olgun olanların eriştiği

En yüce mevkî aydınlanmaya!”

Ana-babamı, akrabalarımı

Saygıyla eğilip selamladım.

Yola düştüğüm yedinci günde

Üç bilgiye ulaştım.

Hatırlıyorum son yedi hayatımı

Amelleriyle bu hayatımın sebebi olan;

Ve anlatacağım şimdi sana,

Dinle yoğunlaşıp tüm kafanla:

Zengin bir kuyumcuydum

Ben Erakacca şehrinde;

Gençliğin kibriyle sarhoş,

Seviştim başka birinin karısı ile.

Tamamlandığı vakit o hayatım

Uzun süre cehennemde yandım;

Bilahare oradan yükselince,

Bir maymunun rahmine vardım.

Sadece yedi günlük bir yavru idim

Maymunların şefi hadım ettiğinde beni;

Başkasının karısıyla yatmış idim

Ve o da benim amelimin meyvesiydi.

Nihayet Sindhava korusunda

O hayatımı tamamladım;

Peşinden kötürüm ve tek bacaklı

Bir koyunun rahmine vardım.

Sırtımda çocuklar taşıdım ben

On iki sene boyunca, hadım halimle,

Kurtlanmış, hem de kuyruksuzdum,

Başkasının karısıyla zina sebebiyle.

O hayatımı tamamlayınca

Bir tüccarın ineği olarak doğdum;

Bakır rengi bir buzağıydım,

On ikinci ayda hadım oldum.

Büyük bir saban sürdüm,

Arabaları omuzlayıp taşıdım;

Hep kör, kuyruksuz, zayıf bir halde,

Başkasının karısıyla zina sebebiyle.

O hayatı tamamlayıp yeniden doğdum

Ve oldum sokakta bir köle;

Erkeklik-kadınlık organım yoktu,

Başkasının karısıyla zina sebebiyle.

Otuz yaşında idim öldüğümde,

Ve bir arabacı ailesine kız olarak doğdum;

Fakirdik, pek azdı paramız,

Alacaklılar yüzünden bitmedi ıstırabımız.

Muazzam faiz borcumuzdu sebep,

Koparıldım aile yuvamdan;

Çığlıklar içinde cebren götürüldüm

Bir karavan sahibi tarafından.

Evlilik yaşına erdiğimi görünce

On altı yaşındayken ben,

Nikahı altına aldı beni oğlu,

Giridāsa idi adı, kocam oldu.

Başka bir karısı daha vardı,

Ve gayet sadıktı kocasına,

Erdemli ve iyi bilinirdi hem,

Lâkin kıskançlık uyandırdım onda.

Amellerin meyvesiydi olanların hepsi

Köle gibi hizmet ettim onlara ama

Terkedip bıraktılar hepsi beni

Ben de son veriyorum işte buna şimdi.”

… Kıdemli dervişe Isidāsī ….

Kırklar silsilesi bitti.